Interview VVVF Verf&Inkt 22 (april 2012)

FWa Drukwerk Drukinkt en Duurzaamheid

Grafisch ondernemer zoekt dialoog met drukinktfabrikant

Zoals zo veel andere bedrijfstakken is ook de grafische industrie bezig met duurzaamheid. En hoewel drukinkt verantwoordelijk is voor een relatief geringe milieubelasting, vragen de afnemers in toenemende mate naar producten op plantaardige basis. Grafisch ondernemers kijken daarbij vol verwachting naar de inktindustrie.

Raymond Wensing

Raymond Wensing
FWA Drukwerk
Zoetermeer

Familiebedrijf met twaalf man personeel in de drukkerij. Drukt in waterloos offset. "Sommige klanten willen in hun drukwerk zichtbaar maken dat het in waterloos offset is gedrukt. Het FSC-certificaat (garantie dat voor de papierproductie gebruik is gemaakt van verantwoord beheerde bossen – red.) is geen issue meer. Dat is bijna standaard. Alle drukinkten die wij gebruiken zijn op basis van soja-olie."

"Veel drukkerijen zijn bezig om intern hun zaken op orde te krijgen wat betreft duurzaamheid en milieu. Dat was hard nodig. Als ik kijk naar mijn eigen bedrijf: ook wij waren smeerpoetsen. Maar dat was vroeger. Het is aangepakt en we zijn nu wat betreft duurzaamheid een heel eind op streek. Dat betekent dat je verder gaat zoeken en dan kom je onder meer uit bij de drukinkten die je gebruikt. En dan stokt het: de informatievoorziening is onvoldoende en je komt er gewoon niet achter welke stoffen er in de inkt zitten." Enzo Marsiglia van drukkerij Brummelkamp uit Hoofddorp verwoordt de zorgen van een grote groep ondernemers uit de grafische industrie. Zoals Raymond Wensing van FWA Drukwerk uit Zoetermeer: "Als ik kijk naar websites over drukinkt, dan lees ik iets over bio of soja, maar veel duidelijkheid wordt niet gegeven." Of directeur Jacco van Mierlo van het gelijknamige familiebedrijf in Heeze: "De tussenhandel heeft weinig verstand van de inkten die hij verkoopt. Dus kijk ik naar de datasheets. Los van het feit dat die vrijwel altijd in het Engels zijn, is de informatie erg summier. Er staan wat kreten op, maar nauwelijks cijfers over de hoeveelheden stoffen." Drie grafisch ondernemers, drie wensen. In toenemende mate worden ze geconfronteerd met vragen van klanten om een duurzaam of CO2-neutraal product te leveren, maar door gebrek aan informatie van toeleveranciers zijn ze er niet zeker van dat hun producten voldoen aan de wens van de afnemer. Marsiglia: "Ik koop bij een inktleverancier een hoeveelheid verf en op de verpakking staat bio. Als ik vervolgens vraag wat dat inhoudt, dan krijg ik een warrige uiteenzetting. Dat maakt het lastig. Ik kan mijn klant geen verhaal over drukinkt vertellen."

Laaghangend fruit

Het is niet zo dat de georganiseerde drukinktindustrie het vraagstuk negeert. "De Europese drukinktindustrie produceerde vorig jaar 500.000 ton op basis minerale oliën. De helft daarvan kan op basis van plantaardige grondstoffen, maar we komen nog niet verder dan 80.000 ton", sprak bijvoorbeeld VVVF-voorzitter Marlies van Wijhe tijdens de jaarvergadering van de VVVF in december. Ze noemde het een uitdaging om meer plantaardige drukinkt te produceren.
Want daarvoor is een vruchtbare voedingsbodem, meent ook Stefan Romijn, adviseur duurzaam ondernemen bij Stimular. "Klanten zullen er steeds meer naar vragen. Drukkerijen hebben ook weer klanten die zeggen: ik wil dat je drukt met plantaardige inkt of CO2-neutrale inkt. Een drukkerij kan dat alleen maar doen als zijn drukinktleveranciers die inkten kunnen leveren. Ik ben ervan overtuigd dat de vraag de komende jaren zal toenemen." Stimular werd in 1990 opgericht door bedrijfsleven en overheden. Het stimuleerde de eerste tien jaar het midden- en kleinbedrijf alleen op het gebied van afval- en emissiepreventie, energiebesparing en milieuzorg. Sinds 2000 breidt de stichting haar werkterrein uit naar duurzaam ondernemen. Ook het Koninklijk Verbond van Grafische Ondernemingen (KVGO) stimuleert haar leden op het gebied van duurzaam ondernemen. Door het land heen bestaan tien duurzaamheidkringen, waarin bij elkaar zo'n honderd ondernemingen elkaar helpen op het duurzaamheidpad. "Duurzaamheid is een groot item in de grafische industrie", stelt verantwoordelijk bestuurder Henk Griffioen van het KVGO. "Het laaghangend fruit is inmiddels wel geplukt. Uit geluiden van leden begrijpt hij dat de behoefte aan kennis over de samenstelling van inkten en de beschikbaarheid van plantaardige inkten breed leeft. Op een totale drukorder is inkt maar een klein deel, maar steeds meer klanten vragen om honderd procent schoon drukwerk en diverse drukkerijen willen zich onderscheiden met duurzaamheid. Bovendien is de samenstelling van drukinkt voor de voedselveiligheid van belang als hij wordt gebruikt op verpakkingen."

Benzineslurper

Marsiglia is lid van een van de KVGO-duurzaamheidkringen. Hij is het niet met Griffioen eens dat drukinkt een onbeduidende schakel vormt in de totale drukopdracht. "Het moment waarop ik wit papier vies ga maken, is wel het moment waarop ik geld ga verdienen", vertelt hij plastisch. "In die zin is het geen kleine schakel. In een order van duizend euro zit misschien voor vijftien euro inkt, maar naar verhouding zorgt die vijftien euro inkt wel voor de meeste milieubelasting." De drie grafisch ondernemers en de KVGO-bestuurder zitten op uitnodiging van Verf&Inkt aan tafel voor een gesprek over duurzame drukinkt. En net als de 'groenste' verf blijkt ook de milieuvriendelijkste drukinkt niet altijd als 'duurzaam' gekwalificeerd te kunnen worden. Het productieproces en het transport spelen een belangrijke rol. Wensing (FWA Drukwerk): "Het gaat per definitie om kleine hoeveelheden product, dus voor de CO2-voetafdruk maakt het relatief veel uit waar de inkt vandaan komt en hoe hij is geproduceerd. De inkt moet op een duurzame manier gemaakt en vervoerd zijn. Als je plantaardige inkt uit Japan laat komen, sla je misschien de plank mis. De samenstelling is niet van ondergeschikt belang, maar het gaat wel om het totale traject." Stimular-adviseur Romijn zei vorig jaar in Verf&Inkt al iets vergelijkbaars in andere woorden: "Op dit moment vragen opdrachtgevers massaal om CO2-reductie. Als je kijkt naar drukwerk, dan zorgt inkt maar voor één tot drie procent van de uitstoot. Maar de carbon footprint van drukinkt omvat meer dan het product zelf. Aan inkt zit ook transport vast: van grondstoffen naar de fabriek en vandaar naar afnemers en eindgebruikers. Medewerkers komen met auto naar werk. Vervoer is een thema. Je kunt de milieu-impact ook verminderen door te kijken naar je vrachtwagens." Wensing: "Een klant van ons wilde het duurzaamste van het duurzaamste hebben. Maar ze kwam het werk wel halen in een aftandse benzineslurper. Dan is je duurzaamheidwinst heel betrekkelijk."

Keurmerk

Van Mierlo: "Duurzaam drukken betekent dat je een stuk drukwerk in de grond moet kunnen stoppen en dat er geen enkele belasting van het milieu plaatsvindt. Dus ook de inkt zou niet vervuilend mogen zijn. Er moeten dus geen aardolie en geen metalen zoals kobalt in verwerkt zijn." Griffioen: "En met plantaardig ben je er nog niet. Als je sojavelden gebruikt om inkt te maken in plaats van voedsel, dan kun je je afvragen of je goed bezig bent." Hij wijst er op dat het KVGO een zogenoemde climate calculator heeft ontwikkeld waarmee de duurzaamheid van een product kan worden vastgesteld. "Dan hebben we wel de basisgegevens van alle elementen nodig", benadrukt hij. "Er zou een inkt profile moeten komen", denkt hij, "net als er papier profiles bestaan." Voor Jacco van Mierlo zijn de wensen duidelijk. "De vragen waarmee we zitten zijn: wat zit er in de inkt die we kopen, geef ons fatsoenlijke Nederlandstalige datasheets en ontwikkel een keurmerk voor bio-inkt." Romijn wijst op de duurzaamheidkringen uit de grafische industrie. "Zo'n initiatief zou ook in de drukinktindustrie mogelijk zijn. Daarin kunnen ondernemingen hun problemen voorleggen en van collega's horen hoe zij het hebben aangepakt. Maar we kunnen ook denken aan een keurmerk, scans, kennisverspreiding en natuurlijk de milieubarometer (een online meetinstrument dat de milieukosten en de milieubelasting van een bedrijf zichtbaar maakt – red.). Van Mierlo: "Ik denk dat de inktfabrikant die zich opwerpt als fabrikant van duurzame inkten, zich onderscheidt en een goede toekomst tegemoet gaat." Griffioen: "Het is moeilijk, want je hebt ook te maken met de tussenhandel, die een en ander moet organiseren, maar het komt allemaal wel in beweging." Marsiglia: "Ik zou in elk geval een oproep willen doen om samen met de inktleveranciers en de fabrikanten een open gesprek te voeren."

Tekst: Jos de Gruiter
Foto's: Pet van de Luijtgaarden

©2013 FWa Drukwerk • Postbus 7001, 2701 AA Zoetermeer • T 079 343 06 80 • F 079 343 06 81 • Bezoekadres: Bredewater 26, 2715 CA Zoetermeer

webdesign door Tagman

Log in voor controle over uw voorraad Upload een bestand naar onze ftp-server